Grupa: Użytkownik
Lokalizacja: Wrocław
Posty: 236 #592530
Od: 2009-10-17
| Geografia polityczna i gospodarcza 23-10-2010
Dr. Małgorzata Leśniak-Johann
15 styczeń – zaliczenie przedmiotu ( forma pisemna , otwarte , pytania )
1) Państwa niepodległe
2) Stolice urzędowe
3) Dominujące religie
4) + terytoria zależne na świecie
Zakres tematyczny:
1. zakres i przedmiot badań geografii politycznej i gospodarczej
2. państwo, granice polityczne
3. ludność, podziały religijne, problematyka narodowościowa
4. kolonializm i jego wpływ na współczesną mapę polityczną świata
5. regiony i podziały terytorialne
6. procesy integracji i dezintegracji
7. czynniki konkurencyjności terytorialnej
8. konkurencyjność państwa europejskich i regionów Polski
9. oddziaływania trans graficzne w Europie
Proponowana Literatura
Otok S., 2004 Geografia polityczna, PWN, Warszawa
Bohdanowicz J. Dzięcielski M. 1994 Zarys geografii politycznej i historycznej cywilizacji, Gdańsk
Cesarz Z.,Stadtmuller E. 1998, Problemy polityczne współczesnego świata , Wrocław
Devis N. 1999 Europa, Kraków
Fierla I,red 1998 Geografia gospodarcza świata, PWE, Warszawa
Fierla I.red 2004 Geografia gospodarcza Polski, PWE, Warszawa
Korolewski T, Maciejewski W. Ponaratt T. 2002 Człowiek – język religie, polityka Wydawnictwo Kurpisz, Poznań
Atlasy geograficzne
Roczniki statystyczne
Rocznik statystyki międzynarodowej
www.stat.gov.pl
Przestrzeń jako główna kategoria geograficzna
- nie jest to pojęcie jednorodne – miejsce, obszar , terytorium, ojczyzna
- wg. Jamnera jest to pewien porządek przedmiotów materialnych, określa zbiór rzeczy, między którymi zachodzą relacje
- Atrybuty przestrzeni ograniczoność, opór, zróżnicowanie, skończoność i wyłączność, odległość, kierunek, sąsiedztwo, wielkość i wypełnianie.
- Podział na podprzestrzenie – fizyczna, ekonomiczna , społeczna, kulturowa, polityczna
5) Przestrzeń ekonomiczna – jest częścią przestrzeni geograficznej , jest bardzo często nazywana ekumeną ( przestrzeń zamieszkała przez ludzi ) jest to przestrzeń wyrobu, wymiany i konsumpcji dóbr i usługpaństw niepodległych
Języki
Geografia Ekonomiczna –
- zajmuje się przestrzenną strukturą gospodarki narodowej jako całości oraz poszczególnymi działami gospodarki i życia społecznego
- dzieli się na geografię ludności (demografie), osadnictwa , przemysłu, rolnictwa, komunikacji, usług, kultury,
- antropogeografia, geografia społeczna
Badania nad państwem ( 1 )
• Arystoteles, Straborn, Bodin, Montesquieu, Kant, Turgot
• XIX wiek – ścieranie się poglądów racjonalistycznego indeterminizmu i determinizmu
• Determinizm - proces polityczne jest niezależny od woli człowieka
- teokratyczny
- przyrodniczego – przyczyną powstawania i rozwoju państw są warunki przyrodnicze lub biologiczne – rasa
* Racjonalistyczny indeterminizm – kształtowanie się stosunków społecznych i politycznych zależy od woli jednostek, demokracja
- państwo i społeczeństwo jest tworzone z woli jednostek ( umowa społeczna ) a jest rządzone według tej woli. Szkoła francuska ( Vallaux, Vidal de la Blache )
Badania nad państwem ( 2 )
- Ratzel ( 1844 – 1904 ) – autor Antropogeogreaphie i Politische Geographie, ojciec geografii politycznej
• pierwszy przyjął, że zjawiska społeczne uwarunkowane są geograficznie, później na tym stwierdzeniu oparł się cały system geopolityki
• porównywał państwo do organizmu biologicznego, wprowadzając pojęcie państwa organicznego, które potrzebuje do rozwoju przestrzeni życiowej i surowców
• państwa przechodzą okres młodości, dojrzałości i starości z możliwością odmłodzenia się
Badania nad państwem ( 3 )
- Kjellen ( 1864 – 1922 ) – teoria biologiczno – organiczna
• terytorium ważniejsze niż ludność
• państwo współzawodniczy z sąsiednimi, chcąc zdobyć prawo do przewodzenia, państwa większe powinny rozciągać władzę nad mniejszymi na świecie powinno istnieć kilka krańcowo silnych państw
• widział Europę jako superpaństwo kontrolowane przez Niemcy
• pod koniec I wojny światowej niektórzy politolodzy, geografowie i naziści wykorzystywali poglądy Kjellena do umocnienia starej niemieckiej filozofii politycznej
• było to ważne narzędzie do odbudowy Niemiec jako mocarstwa
Dwie przeciwstawne koncepcje geopolityczne dotyczące terytorium Polski:
- W. Nałkowski – koncepcja PRZEJŚCIOWOŚCI terytorium Polski
- E. Romer – koncepcja POMOSTOWOSCI terytorium Polski
Państwo i jego terytorium
Państwo - terytorialna i suwerenna organizacja, działająca w interesach gospodarczych, politycznych i ideologicznych ludzi zamieszkujących określone terytorium.
Cechami państwa są
• terytorium oznaczone granicami
• ludnośc
• suwerenna władza
Funkcje państwa:
• wewnętrzna – ( administracyjna, działalność gospodarcza utrzymanie porządku i bezpieczeństwa wewnętrznego – wojsko, policja, prawo )
• zewnętrzna – ( otrzymanie stosunków z innymi państwami obrona przed agresją z zewnątrz )
Aparat państwa - ( władza ustawodawcza, wykonawcza, sądownicza )
Model centralistyczny – naczelne organy państwa zastrzegają sobie maksimum sprawa zależnych od ich decyzji
Model zdecentralizowany – występuje w układzie administracyjnym ( organy niższego szczebla mają duże uprawnienia ale władza centralna może stale ingerować w jego działania ) i samorządowym ( wyłącznie kompetencje w pewnych prawach organów niższego szczebla )
|
