| Geografia polityczna i gospodarcza 23-10-2010 |
| Geografia polityczna i gospodarcza 23-10-2010 Dr. Małgorzata Leśniak-Johann 15 styczeń – zaliczenie przedmiotu ( forma pisemna , otwarte , pytania ) 1) Państwa niepodległe 2) Stolice urzędowe 3) Dominujące religie 4) + terytoria zależne na świecie Zakres tematyczny: 1. zakres i przedmiot badań geografii politycznej i gospodarczej 2. państwo, granice polityczne 3. ludność, podziały religijne, problematyka narodowościowa 4. kolonializm i jego wpływ na współczesną mapę polityczną świata 5. regiony i podziały terytorialne 6. procesy integracji i dezintegracji 7. czynniki konkurencyjności terytorialnej 8. konkurencyjność państwa europejskich i regionów Polski 9. oddziaływania trans graficzne w Europie Proponowana Literatura Otok S., 2004 Geografia polityczna, PWN, Warszawa Bohdanowicz J. Dzięcielski M. 1994 Zarys geografii politycznej i historycznej cywilizacji, Gdańsk Cesarz Z.,Stadtmuller E. 1998, Problemy polityczne współczesnego świata , Wrocław Devis N. 1999 Europa, Kraków Fierla I,red 1998 Geografia gospodarcza świata, PWE, Warszawa Fierla I.red 2004 Geografia gospodarcza Polski, PWE, Warszawa Korolewski T, Maciejewski W. Ponaratt T. 2002 Człowiek – język religie, polityka Wydawnictwo Kurpisz, Poznań Atlasy geograficzne Roczniki statystyczne Rocznik statystyki międzynarodowej www.stat.gov.pl Przestrzeń jako główna kategoria geograficzna - nie jest to pojęcie jednorodne – miejsce, obszar , terytorium, ojczyzna - wg. Jamnera jest to pewien porządek przedmiotów materialnych, określa zbiór rzeczy, między którymi zachodzą relacje - Atrybuty przestrzeni ograniczoność, opór, zróżnicowanie, skończoność i wyłączność, odległość, kierunek, sąsiedztwo, wielkość i wypełnianie. - Podział na podprzestrzenie – fizyczna, ekonomiczna , społeczna, kulturowa, polityczna 5) Przestrzeń ekonomiczna – jest częścią przestrzeni geograficznej , jest bardzo często nazywana ekumeną ( przestrzeń zamieszkała przez ludzi ) jest to przestrzeń wyrobu, wymiany i konsumpcji dóbr i usługpaństw niepodległych Języki Geografia Ekonomiczna – - zajmuje się przestrzenną strukturą gospodarki narodowej jako całości oraz poszczególnymi działami gospodarki i życia społecznego - dzieli się na geografię ludności (demografie), osadnictwa , przemysłu, rolnictwa, komunikacji, usług, kultury, - antropogeografia, geografia społeczna Badania nad państwem ( 1 ) • Arystoteles, Straborn, Bodin, Montesquieu, Kant, Turgot • XIX wiek – ścieranie się poglądów racjonalistycznego indeterminizmu i determinizmu • Determinizm - proces polityczne jest niezależny od woli człowieka - teokratyczny - przyrodniczego – przyczyną powstawania i rozwoju państw są warunki przyrodnicze lub biologiczne – rasa * Racjonalistyczny indeterminizm – kształtowanie się stosunków społecznych i politycznych zależy od woli jednostek, demokracja - państwo i społeczeństwo jest tworzone z woli jednostek ( umowa społeczna ) a jest rządzone według tej woli. Szkoła francuska ( Vallaux, Vidal de la Blache ) Badania nad państwem ( 2 ) - Ratzel ( 1844 – 1904 ) – autor Antropogeogreaphie i Politische Geographie, ojciec geografii politycznej • pierwszy przyjął, że zjawiska społeczne uwarunkowane są geograficznie, później na tym stwierdzeniu oparł się cały system geopolityki • porównywał państwo do organizmu biologicznego, wprowadzając pojęcie państwa organicznego, które potrzebuje do rozwoju przestrzeni życiowej i surowców • państwa przechodzą okres młodości, dojrzałości i starości z możliwością odmłodzenia się Badania nad państwem ( 3 ) - Kjellen ( 1864 – 1922 ) – teoria biologiczno – organiczna • terytorium ważniejsze niż ludność • państwo współzawodniczy z sąsiednimi, chcąc zdobyć prawo do przewodzenia, państwa większe powinny rozciągać władzę nad mniejszymi na świecie powinno istnieć kilka krańcowo silnych państw • widział Europę jako superpaństwo kontrolowane przez Niemcy • pod koniec I wojny światowej niektórzy politolodzy, geografowie i naziści wykorzystywali poglądy Kjellena do umocnienia starej niemieckiej filozofii politycznej • było to ważne narzędzie do odbudowy Niemiec jako mocarstwa Dwie przeciwstawne koncepcje geopolityczne dotyczące terytorium Polski: - W. Nałkowski – koncepcja PRZEJŚCIOWOŚCI terytorium Polski - E. Romer – koncepcja POMOSTOWOSCI terytorium Polski Państwo i jego terytorium Państwo - terytorialna i suwerenna organizacja, działająca w interesach gospodarczych, politycznych i ideologicznych ludzi zamieszkujących określone terytorium. Cechami państwa są • terytorium oznaczone granicami • ludnośc • suwerenna władza Funkcje państwa: • wewnętrzna – ( administracyjna, działalność gospodarcza utrzymanie porządku i bezpieczeństwa wewnętrznego – wojsko, policja, prawo ) • zewnętrzna – ( otrzymanie stosunków z innymi państwami obrona przed agresją z zewnątrz ) Aparat państwa - ( władza ustawodawcza, wykonawcza, sądownicza ) Model centralistyczny – naczelne organy państwa zastrzegają sobie maksimum sprawa zależnych od ich decyzji Model zdecentralizowany – występuje w układzie administracyjnym ( organy niższego szczebla mają duże uprawnienia ale władza centralna może stale ingerować w jego działania ) i samorządowym ( wyłącznie kompetencje w pewnych prawach organów niższego szczebla ) |