| Zagadnienia z ostatnich wykładów |
| Definicja potoczna czasu wolnego Czas wolny jest to czas bez obowiązków, przeznaczony na zajęcia dowolne. Zakres znaczenia pojęć spójnych z czasem wolnym Rekreacja (wczasy) Wypoczynek Praca nad sobą (samodoskonalenie) Odpoczynek Zabawa Rozrywka Gra Hobby Rekreacja – pojecie najszersze, wszystkie zajęcia czasu wolnego (czynności rekreacyjne) Wczasy – współcześnie kojarzone z formą organizacyjną, w przeszłości jako wypełnienie treścią czasu wolnego (czynności wczasowe) Wypoczynek – sposób wczasowania czynny lub bierny Odpoczynek – jest celem, formą i częścią wypoczynku, oznacza przerwę w podejmowaniu wysiłku (pracy) Praca nad sobą – podobnie jak odpoczynek jest celem, formą i częścią czynności wczasowania, wszystkie czynności czasu wolnego podejmowane dla wszechstronnego rozwoju swojej osobowości Zabawa – jest częścią wypoczynku, jest również celem, formą i częścią czynności wczasowania , wypoczynek czynny. Kategoria czasu Czas wolny krótki – w ciągu dnia Czas wolny średni – weekend Czas wolny długi - … Kategorie zachowań ludzkich Struktura czasu wolnego Odpoczynek + Zabawa + Praca nad sobą = Triada funkcji czasu wolnego Odpoczynek + Zabawa = Wypoczynek Rozrywka – funkcja czynności wczasowych jest formą zabawy, formą wypoczynku czynnego, służy odprężeniu, zadowoleniu, rozweseleniu, poprawie samopoczucia. Gra – w znaczeniu czynności wczasowych, podobnie jak rozrywka jest forma zabawy, formą wypoczynku czynnego, jest to zabawa prowadzona według określonych reguł. Hobby – pasja, konik – oznacza szczególne zamiłowanie, upodobanie do czegoś, ulubione zajęcie. Współczesne formy spędzania czasu wolnego Grupy czynności wolnoczasowych : 1. Turystyka 2. Sport 3. Środki masowego przekazu 4. Teatry i filharmonie, wystawy i muzea 5. Samokształcenie 6. Amatorstwo artystyczne 7. Majsterkowanie i amatorstwo techniczne 8. Hodowla amatorska 9. Zabawy i kontakty towarzyskie 10. Kolekcjonerstwo 11. Aktywność społeczna Czynności Czasu zajętego │ Czasu wolnego Spanie Niezbędne (biologiczna konieczność) │ │ Relaks Ćwiczenia fizyczne Rehabilitacja, wychowanie fizyczne │ │ Rekreacja, sport Jedzenie Niezbędne (biologiczna konieczność) │ │ Spotkanie towarzyskie Zakupy Niezbędne │ Dowolne dla przyjemności Praca domowa Szycie (źródło dochodu) │ │ Robótki ręczne dla przyjemności Podróże Jazda do pracy, szkoły Jazda autem dla przyjemności Cechy : Aktywność Dobrowolność Odmienność Bezinteresowność Zabawa i rozrywka Definicje czasu wolnego Cechy rekreacji Aktywność – dostarczająca zadowolenia, radości, miłych i przyjemnych wrażeń umożliwiająca odprężenie, relaks, obniżenie poziomu samokontroli emocjonalnej. Dobrowolność – poczucie swobody wyboru i możliwości podejmowania działań w zgodzie z własnymi wartościami, preferencjami i zamiłowaniami. Odmienność – w stosunku do zadań i obowiązków dnia codziennego, czynności związanych z pracą zawodową, prowadzeniem domu. Bezinteresowność – charakteryzująca się przede wszystkim brakiem motywów natury ekonomicznej przy podejmowaniu zachowań wolnoczasowych. Zabawa i rozrywka – możliwość przeniesienia się w rzeczywistość umowną, rzeczywistość zabawy, gdzie obowiązują inne, mniej surowe reguły i wartości. Definicja czasu wolnego Zgodnie z najpowszechniej przyjmowaną definicją socjologa francuskiego I. Dumazediera czas wolny należy rozumieć jako: „Zespół zajęć, którym jednostka może oddawać się z pełną swobodą bądź dla wypoczynku, bądź dla rozszerzenia posiadanych wiadomości czy bezinteresownej czydobrowolnej działalności społecznej po uwolnieniu się od obowiązków zawodowych, rodzinnych i społecznych. Zgodnie z założeniami o braku ostrych granic między czynnościami czasu wolnego i innych sfer życia człowieka, w celu ich przyporządkowania wprowadza się w literaturze przedmiotu pojęcie Sem-lasiv czyli czasu na wpół wolnego (Kamiński 1965). Czynności czasowe, które w praktyce mogą stanowić zarówno elementy zajęć bezinteresownych, jak też mogą być częściowo dochodowe, lub też występuje w nich przewaga konieczności nad dobrowolnością. Do tego typu zajęć zalicza się czynności społeczne, miłośnicze i amatorskie dokształcanie się itp. (Wolańska 1997). Czas jaki pozostaje w wypełnieniu wszystkich obowiązków zawodowych, rodzinnych, domowych i związanych z obowiązkową nauką, który człowiek może przeznaczyć na zajęcia podejmowane dobrowolnie dla spełnienia własnych zainteresowań. Determinanty zachowań wolnoczasowych • Ze względu pochodzenie 1. Czynniki wrodzone – ich rola ogranicza się przede wszystkim do regulacji zachowań wolnoczasowych przez wyznaczenie jego poziomu energetycznego i charakterystyki czasowej bez nadawania mu konkretnej treści - typ układu czasowego nerwowego (dominujący temperament i poziom na stymulację) - potrzeba ruchu - potrzeba zabawy - potrzeba wypoczynku 2. Czynniki nabyte - to suma nawyków i doświadczeń indywidualnych człowieka zgromadzonych w ciągu życia w określonym środowisku, mają one decydujący wpływ na kierunek i treść zachowań w czasie wolnym. • Ze względu na rodzaj I. Czynniki biologiczne - stan zdrowia - poziom sprawności fizycznej - poziom wydolności fizycznej - typ budowy somatycznej II. Czynniki społeczno-demograficzne - płeć - wiek - wykształcenie - zawód i aktywność zawodowa - pozycja społeczna - miejsce w strukturze społecznej - styl i sposób życia (bycia?) III. Czynniki psychiczne - osobowość - typ temperamentu - poziom inteligencji - postawa życiowa człowieka - struktura wartości, potrzeb i zainteresowań IV. Czynniki gospodarczo-ekonomiczne - sytuacja materialna - poziom dochodów - ilość wolnego czasu - dostępność urządzeń, obiektów i oferty rekreacyjnej |